wat we weten over eenzaamheid

Prof. Dr. Theo van Tilburg is hoogleraar sociologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en doet al dertig jaar onderzoek naar eenzaamheid. Met ons deelt hij drie inzichten.

Eenzaamheid komt in verschillende vormen

Sociale eenzaamheid

Door het gebrek aan een goed netwerk en een goede relatie met vrienden en buren.

Emotionele eenzaamheid

Het gebrek aan emotionele steun zoals intimiteit en het vertrouwen dat er mensen voor je zijn. Het gebrek aan een goede vriendschap, één persoon voor wie je veel betekent, zelfs als je bij een groep mensen bent.

Existentiële eenzaamheid

Mensen vragen zich af wat hun plaats is in de maatschappij. Ze voelen zich zinloos.

Eenzaamheid is slecht voor de gezondheid

Eenzaamheid is het nieuwe roken. Het effect van eenzaamheid op de gezondheid is vergelijkbaar met het effect van vijftien sigaretten per dag. Dat komt doordat eenzame mensen soms een slechte leefstijl hebben: ze roken of drinken bijvoorbeeld meer, eten ongezonder en gaan niet op tijd naar de dokter. Overgewicht, een hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten kunnen een gevolg zijn. Ook is er een hogere kans op depressie, slaapproblemen en/of stress, waardoor de weerstand verzwakt en mensen vatbaarder zijn voor ziektes. Op de lange termijn kan een ernstige vorm van eenzaamheid de levensduur tot wel vier jaar verkorten.

Diverse contacten zijn beter

Beter een goede buur dan een verre vriend? Verschillende contacten zijn in elk geval goed tegen eenzaamheid. Uit onderzoek blijkt dat ouderen die alleen goed contact hebben met hun familie meer kans hebben op eenzaamheid dan ouderen met een meer divers netwerk. Nieuwe informatie maakt het leven interessant én zorgt voor gespreksstof. En die nieuwe dingen komen vaak niet via de familie die veel op je lijkt, maar van mensen die iets verder van je af staan. Overigens gaat een divers netwerk vaak samen met een groot netwerk, en dat is nóg belangrijker in de strijd tegen eenzaamheid.

Theo van Tilburg over digitaal contact tijdens de coronaperiode:

‘Mensen vinden het leuk iets nieuws te ontdekken. Het digitale contact geeft dus een positieve impuls, maar kan contact in het echte leven niet vervangen. Niet iedereen kan videobellen en daarbij zijn de gesprekken vaak oppervlakkiger. Het gebrek aan contact wordt steeds moeilijker naarmate de isolatieperiode langer duurt.’

Meer weten?

  • Benieuwd naar de statistieken? Klik hier voor cijfers over eenzaamheid in binnen- en buitenland.
  • Een potje bingo helpt niet tegen eenzaamheid. In deze video van de Universiteit van Nederland vertelt professor Van Tilburg waarom niet.